Ontdek de streek

Kandidaat Unesco Mens en Biosfeergebied

Waarom is De Wijers kandidaat UNESCO Mens-en Biosfeergebied?

De Wijers is een uitzonderlijk waterrijk cultuurlandschap in het hart van Limburg. Als grootste aaneengesloten vijvergebied van België onderscheidt De Wijers zich door de bijzondere verweving van water, natuur, erfgoed en menselijke activiteit.

Eeuwen van viskweek, landbouw, waterbeheer en ontginning hebben het landschap gevormd tot wat het vandaag is: een herkenbare streek met vijvers, beekvalleien, natte natuur, heide, bossen, open ruimte, erfgoedsites en levendige woon- en werkomgevingen.

Maatschappelijke uitdagingen in de streek

Vandaag komen in De Wijers verschillende grote maatschappelijke uitdagingen samen. 

Klimaatverandering zorgt voor langere periodes van droogte en intensere neerslag. Biodiversiteit staat onder druk. Open ruimte is schaars. Tegelijk willen bewoners en bezoekers kunnen blijven genieten van het landschap, zoeken landbouwers en ondernemers toekomstperspectief, en groeit de nood aan duurzame vormen van recreatie, toerisme en beleving.

Net daarom bereiden de partners van De Wijers een kandidatuur voor als UNESCO Mens- en Biosfeergebied. Die kandidatuur is geen eindpunt, maar een hefboom om de bestaande samenwerking verder te versterken en de streek duurzaam te ontwikkelen. De ambitie is duidelijk: De Wijers laten uitgroeien tot een voorbeeldgebied waar natuur, water, erfgoed, landbouw, ondernemerschap, onderzoek en leefkwaliteit elkaar niet verdringen, maar ondersteunen.

De kandidatuur bouwt voort op meer dan twintig jaar samenwerking tussen lokale besturen, de provincie, Vlaamse diensten, natuur- en landschapsorganisaties, waterbeheerders, kennisinstellingen, ondernemers, landbouwers, vrijwilligers, bewoners en terreinbeheerders.

Samen werken zij aan één gedeelde toekomst:
• een robuuster en klimaatrobuust watersysteem;
• sterkere natuur en meer biodiversiteit;
• een landschap waarin erfgoed zichtbaar en beleefbaar blijft;
• ruimte voor duurz

aam ondernemen, landbouw en toerisme;
• meer kennis, betrokkenheid en trots bij bewoners en bezoekers;
• een streek die haar unieke identiteit bewaart én toekomstgericht vernieuwt.

Een internationale erkenning met lokale meerwaarde

Een erkenning als UNESCO Mens- en Biosfeergebied zou De Wijers sterker positioneren in Limburg, Vlaanderen en daarbuiten. Ze bevestigt de bijzondere waarde van het vijverlandschap en erkent het jarenlange werk dat in het gebied al is geleverd. Tegelijk biedt ze een duidelijk internationaal kader om de samenwerking, kennisopbouw en duurzame ontwikkeling verder uit te bouwen.

Voor De Wijers is de meerwaarde van een mogelijke erkenning vooral lokaal voelbaar. Het label kan helpen om de streek zichtbaarder te maken, partners rond gedeelde doelstellingen te verbinden en nieuwe kansen te creëren voor projecten, onderzoek, educatie, samenwerking en financiering.

Het versterkt De Wijers als voorbeeldregio voor geïntegreerde landschapsontwikkeling: een regio waar natuurbehoud, waterbeheer, erfgoedzorg, economie en leefkwaliteit samen worden bekeken.

Een erkenning biedt onder meer kansen voor:
• meer zichtbaarheid voor De Wijers als uniek vijverlandschap en als “land van 1001 vijvers”;
• sterkere samenwerking tussen overheden, natuurorganisaties, landbouwers, ondernemers, kennisinstellingen, vrijwilligers en bewoners;
• deelname aan een wereldwijd netwerk van biosfeergebieden waar kennis en praktijkervaring worden uitgewisseld;
• nieuwe samenwerkingen rond onderzoek, monitoring, educatie en demonstratieprojecten;
• extra mogelijkheden voor projecten en subsidies rond natuur, water, klimaat, erfgoed, beleving en duurzame ontwikkeling;
• meer betrokkenheid, fierheid en ambassadeurschap bij iedereen die in De Wijers woont, werkt, onderneemt of op bezoek komt.

UNESCO Mens- en Biosfeer betekent dus niet dat De Wijers “af” is. Het betekent wel dat de streek zich expliciet engageert om verder te leren, samen te werken en haar unieke landschap met zorg door te geven aan toekomstige generaties.


Samen maken we De Wijers

De Wijers is geen project van één organisatie. Het is een breed partnerschap waarin vele actoren elk vanuit hun eigen rol bijdragen aan de toekomst van het gebied. Lokale besturen, de provincie Limburg, Vlaamse diensten, natuur- en landschapsorganisaties, waterbeheerders, kennisinstellingen, ondernemers, landbouwers, vrijwilligers, bewoners en bezoekers maken samen deel uit van het verhaal.

Die samenwerking is essentieel. De uitdagingen in De Wijers zijn te groot en te verweven om afzonderlijk aan te pakken. Water stopt niet aan gemeentegrenzen. Natuurverbindingen vragen samenwerking tussen eigenaars en beheerders. Erfgoed krijgt pas betekenis wanneer verhalen gedeeld worden. Recreatie en toerisme vragen een evenwicht tussen beleving en draagkracht. En duurzame ontwikkeling lukt alleen wanneer ze gedragen wordt door de mensen die in het gebied wonen, werken en ondernemen.

Het partnerschap van De Wijers werkt daarom gebiedsgericht en thematisch samen rond onder meer:
• water en klimaat;
• natuur en biodiversiteit;
• landschap, erfgoed en open ruimte;
• landbouw en duurzaam landgebruik;
• beleving, toerisme en ondernemerschap;
• onderzoek, educatie en kennisdeling;
• communicatie, betrokkenheid en streekidentiteit.

Door krachten te bundelen, ontstaat schaalvoordeel en kunnen projecten beter op elkaar worden afgestemd. Zo groeit De Wijers stap voor stap uit tot een lerend en veerkrachtig landschap, waarin samenwerking, kennis en betrokkenheid centraal staan.

Waar ligt De Wijers?

De Wijers ligt centraal in Limburg en omvat delen van Diepenbeek, Genk, Hasselt, Heusden-Zolder, Houthalen-Helchteren en Zonhoven. Het gebied wordt gekenmerkt door een fijnmazig netwerk van vijvers, beekvalleien, natte natuur en open ruimte. Door zijn ligging vormt De Wijers een scharniergebied tussen verschillende Limburgse landschappen en een groene tegenhanger binnen een sterk verstedelijkte regio. Dagelijks werken meer dan 20 partners vandaag al samen om de streek duurzaam te ontwikkelen.

Foto's: Tom Frederix, Frans Van Bauwel, Vlaamse Landmaatschappij, Robin Reynders - Provincie Limburg